Ijswater

Smienten

Het zou een koude dag worden. Voordat ik wegging schreef ik een column en een briefje voor de postbezorger dat hij mijn pakjes bij een ander moest bezorgen. In mijn hoofd een vaag idee om via de Zaan naar de duinen te rijden en dan met een bocht terug. Het liep wat anders en de tocht werd korter.

Zwarte luchten kwamen steeds dichterbij en gaven het landschap nog meer kleur; zeker als de zon de kans had er doorheen te schijnen. In een sloot bij Oostknollendam hoorde ik het gepiep van smienten. Het waren er enorm veel. Waarom heb ik die als jongen niet gezien? Zouden ze zeldzaam zijn? Is het een eendensoort? Een modern mens zou dat nakijken op een smartding-met-schermpje. Ik doe dat pas thuis.

De smient is een middelgrote eend en komt in grote getalen in Nederland voor. Volgens wiki grazen ze met duizenden tegelijk op het grasland: de smient is in het najaar op de wilde eend na de talrijkste eend in Nederland. Als jongen heb ik blijkbaar niet goed opgelet.

Een kaartje van het Sovon Vogelonderzoek Nederland laat zien dat ik vanmiddag door een stukje favoriet smientenland reed en dat daar waar ik opgroeide de vogel nauwelijks voorkomt. Bovendien is de plezierjacht sinds 1999 verboden en dat is mogelijk een reden dat er nu veel meer zijn dan destijds. 

In de zomer legt de vrouwtjes smient 7 tot 8 eieren. Ze broeden in arctische gebieden en de zogenaamde boreale zone van IJsland, via Schotland, naar Noorwegen, Finland en Rusland. In de winter zakken ze af naar het zuiden en dan kan je ze tot maart in o.a. Nederland vinden. Ruim veertig procent van de Noordwest-Europese smienten overwintert hier. Maar je vindt ze ook in andere landen van West-Europa en in Scandinavië, Portugal en Spanje.

Het is een prachtvogel met die blauwe snavel, de fraaie tekening en dat mooie geluid dat ze maken. Bij de mannetjes is dat een hoog "piiew piiew" en bij de vrouwtjes "rarr". Zowel de vogelbescherming als wiki noemen in dit verband de bijnaam fluiteend.

Kort daarop ging het ijswater regenen. Ik besloot terug te rijden. Als ik thuis kom, heeft de kleermaker een boek voor me ontvangen. Verrassing. Mooi. De bovenburen hebben de andere pakjes aangepakt. Ik kan weer aan de slag.

Je kan de foto's in dit blog aanklikken voor een grotere versie.

Verwennerij: Amsterdam - Leeuwarden

Op de Afsluitdijk dacht ik: “Waarom doe ik dit eigenlijk, dat fietsen?” Naast me razen de auto’s en vrachtwagens voorbij; het is een tering herrie. Slechts drie maal zie je tijdens de 32 km de zee. Er liggen meer vogels langs de kant van de weg dan er vliegen.

De Afsluitdijk nog maar net verlaten, ga ik door een klaphekje (zo'n hekje dat schuin naar boven opengaat en als je het loslaat met een klap dichtvalt). Ik fiets de dijk over naar de kant van de Waddenzee. Daar blijf ik fietsen tot in Harlingen. Het is geen echt fietspad en soms loopt het zo schuin als een wielerbaan. Ik ben geen held vandaag en vind het soms eng.

Het water staat laag. De zon laat zijn waterige licht net door de wolken dringen; lichtspiegelingen komen van het natte zand en water.Ik zie strandlopers en andere waadvogels die ik niet herken. Een lepelaar loopt in een slenk met zijn kop heen en weer te zwaaien, snavel in het water.

Het is wonderschoon en rustig, zo bijna mystiek rustig. De auto’s van de Afsluitdijk verbleken. Andere momenten van de dag komen weer naar boven: de smienten in het Twiske en de kluten bij Hoorn; de traditionele kleuren van de huizen in de buurt van Opperdoes en Twisk; de kracht van het water dat de Lorenz sluizen verlaat; en de zon die net een beetje schijnt en mijn neus rood kleurt.



Enigszins verontwaardigd ben ik dat ik het mooiste van Nederland nodig heb om dit te beseffen. Ik fiets weer verder en kijk rond in Franeker, een mooi en zelfvoldaan stadje. Zie tussen daar en Leeuwarden de eerste lammeren lurken aan hun nog net niet versgeschoren moeders. De zon gaat onder voordat ik in Leewarden ben. Ik hoor de vogels in het donker roepen en fluiten.

De treinreis naar huis valt licht.

19 maart 2010